افزایش میزان بیکاری و عدم اطمینان به توان اقتصادی جهان ، دانشجویان را بیش از پیش هوشیار کرده است . به طوری که خیلی از آنها حتی الامکان
روش مورد پژوهی (case study ) اساسا یکی از روشهای یادگیری گروهی می باشد و دانشجویان موظف هستند که تجربیات صحیح و مثبت درس را یکجا در قالب گروه کسب کنند .
(case study ) – بررسی یا مطالعه در مورد خاص ( مطالعات موردی ) ومورد پژوهی معادلهای فارسی این ترکیب هستند .
روش مورد پژوهی تنها شبیه سازی دنیا ی واقعی است . و زمانی مفید واقع می شود که با آن برخوردی واقعی داشته باشیم و سعی کنیم خود را در آن شرایط قرار دهیم و شرایط را بپذیریم . نظر به اینکه مورد پژوهی در شرایط دنیای واقعی جریان دارد و
می تواند موارد اخلاقی را که دیگر انواع آموزش فاقد آن هستند را بر انگیزد ، شما باید در برخورد با همکلاسی هایتان به ارزشهای آنها احترام بگذارید . حتی آنهایی که راه حلهای پیشنهادیشان مخالف پیشنهاد های شما باشد .
این روش به اشخاص اجازه میدهد تا ایده ها ، نظریات ، نقشها و احساساتشان را نمایان سازند . مورد پژوهی واقعی شامل یک نوشته چند صفحه ای از شرح یک وضعیت واقعی که با آن روبرو شده ایم می باشد . مورد پژوهی معمولاً توضیح می دهد که موقعیت جاری چطور بهبود می یابد و معمولاً با چه مشکلی مواجه شده ایم . جداول اطلاعات ، نمودارها و عکس ها ممکن است برای ارائه تصویر ی کامل از مورد پژوهی لازم باشد . فیلم ، ویدیو و نوارهای ضبط و اسلایدها به عنوان وسایل کمکی برای انجام بهتر مورد پژوهی می توانند مورد استفاده قرار گیرند . این وسایل به واقعی تر کردن مورد پژوهی برای دانشجویان کمک شایانی می کنند .
مورد پژوهی مسائل افراد ، زوجها ، گروهها ، ادارات و سازمانها ، موسسات اجتماعی یا حتی ملت ها را که ممکن است در وضعیت های خاص آموزش باشند شامل می شود. موردپژوهی همچنین محدود به استفاده دانشجویان به خصوص در رشته های بازرگانی و مدیریت نیست بلکه می توان از آن در مطالعات روانی ، اداره امور اجتماعی ،مطالعات معماری ، آموزش و پرورش ، مهندسی و هر جا که نیاز به حل مسائل پیچیده باشد استفاده کرد .
شکاف میان روشهای سنتی آموزش وپرورش و مورد پژوهی بسیار زیاد است . روشهای سنتی و رسمی آموزش دانشجویان را ملزم به قبول و یادگیری مفاهیم ، اصول وتکنیکهایی که استاد فکر می کند مفید است ، می نماید .
این روش آموزشی از دانشجویان می خواهد تا مفاهیم ، اصول و تکنیک ها را خودشان خلق و ابداع کنند . بین این فاصله باید پلی زده شود . شروع تجزیه و تحلیل مورد پژوهشی معمولاً مستلزم ارائه خطوط راهنما برای کمک به دانشجویان جهت برطرف کردن اولین گروه از موانع یادگیری آنها است. در نتیجه استفاده از روش مورد پژوهشی ، خلاقیت افزایش یافته و دانشجویان بیشتر به سوی نتیجه مساله سوق داده می شوند .
روش مورد پژوهی در نظر بسیاری از صاحبنظران روشی برای آموزش دانشجویان در دوره های فوق لیسانس است ،اما واقعیت این است که موارد زیادی وجود دارد که در آنها مورد پژوهی میتواند مورد استفاده قرار گیرد . کار اصلی ( مورد پژوهی ) آموزش دانشجویان برای حل مسائل پیچیده و غیر منسجم است .
بحث آزاد در کلاس را می توان جزء روش مورد پژوهی به شمار آورد . روش متداول دیگر این است که از افراد یا گروهها خواسته شود تا تجزیه و تحلیل و پیشنهادات خودشان را به صورت رسمی وشفاها ً عرضه کنند . کنترل این روش آسانتر از کنترل بحث آزاد در کلاس است و تاحدی با روش سنتی آموزش مناسبتر است . ضمناً به دانشجویان اجازه عمل در برقرار کردن ارتباط بین افکارشان را میدهد . دربحث کلاسی یک عامل اصلی مساله هدایت بحث توسط استاد است . البته هدایت زمانی لازم است که مورد پژوهی با نارسایی مواجه می شود یا استاد موردپژوهی بخواهد توجه دانشجویان رابه سوی سوالاتی که موردنظر است سوق دهد . استاد در یک مورد پژوهی هدایت شده جریان بحث را کنترل کرده و از دانشجویان در مورد توضیحاتشان سوال میکند و ممکن است با بیان خطوط اصلی راه حل ارائه شده ، بحث را به اتمام برساند .
اما در مورد پژوهی هدایت نشده معمولا استاد در ابتدای جلسه سوال میکند ، مثلاً فکر میکنی مشکل اصلی چیست ؟ بعد از آن است که او برای دریافت نظرات موافق و مخالف پرسش
می کند، فرایند بحث را کنترل میکند ، ولی در محتوا دخالتی نمی کند . در این جا استاد معمولاً انتظار تجزیه و تحلیل دقیق مورد پژوهی را از افراد و گروهها دارد و از آنها میخواهد در خاتمه بحث آنرا تحویل دهند و یا پس از بحث آنرا اصلاح کرده و بعداً تحویل دهند .
مهارتهایی که به وسیله روش مورد پژوهی بهبود می یابد
روش مورد پژوهی میتواند شش مهارت را به شرح زیر پرورش دهد که به طور خلاصه همه آنها را
می توان در عبارت (توانایی حل مشکل ) گنجاند. این شش مهارت عبارتند از :
الف : مهارتهای تجزیه و تحلیل
مورد پژوهی ها سرشار از اطلاعات یا دقیقتر بگوییم داده ها هستند . داده ها تا برای تحلیل گر با معنی و روشن نشود به اطلاعات تبدیل نمی شوند . بنابراین یکی از مهارتهایی که به وسیله روش موردپژوهی پرورش می یابد پروردن اطلاعات است ، یعنی می آموزید که اطلاعات را طبقه بندی کنید ، سازمان بدهید و ارزیابی نمایید .
ب: مهارتهای کاربردی
با پرداختن به یک مشکل نسبتا کوچک و با استفاده از این روش شما میتوانید برای بکارگیری مفاهیم ، تکنیکها و اصول آماده شوید . مثلا از تکنیک های نظریه تصمیم گیری ورگرسیون چندمتغیره که میتواند به دانشجویان در تجزیه و تحلیلشان کمک کند ، استفاده میشود . اگر چه چنین تکنیکهای
نمی توانند به خودی خود راه حل را عرضه نمایند ، اما با استفاده از آنها می آموزید که کدام
تکنیک ها مناسب هستند ، چه موقع کاربرد دارند و چه طوری می توان آنها را تجزیه و تحلیل کرد .
ج: مهارتهای خلاقیت
این روش تنها به وسیله فرایندهای منطقی حل نمی شود ، بلکه خلاقیت در یک مورد پژوهی خوب الزامی است. خیلی از دانشجویان از روش های کمی و مقداری وحشت دارند اما آنها باید بدانند که مهارت لازم را برای انجام یک کار خوب در مورد پژوهی را دارا می باشندو باید شجاعت رفع نقاط ضعفشان را داشته باشند .
خلاقیت دریافتن راه حل مسئله که از طریق تجزیه و تحلیل منطقی ممکن نیستند ، بسیار مهم است . بعلاوه با استفاده از خلاقیت می توان منافعی را که ا ز پرداختن به مورد خاصی نتیجه می شوند ،
پیش بینی کرد .
د: مهارتهای ارتباطی
توسعه و بهبود مهارتهای ارتباطی به روشی که استاد مورد پژوهی برای اداره کلاس بر می گزیند بستگی دارد . می توانید برا ی هماهنگی در ارائه گروهی یا برای دفاع ا ز نقطه نظراتتان یا برای قانع کردن دیگران در مورد دلایلتان و برای نوشتن گزارشهای روشن و خوب ، یافته های خود را به طور شفاهی عرضه یا از ابزار بصری کمک آموزشی استفاده کنید .
ف : مهارتهای اجتماعی
اساساً مورد پژوهی خود یک فرایند اجتماعی است . شما میتوانید ارتباط بر قرار کردن ، گوش دادن ، حمایت کردن ، بحث کردن و هدایت و کنترل را خودتان بیاموزید . از همه مهمتر شما باید بتوانید درک بهتری از رفتار خود و دیگران که در یک وضعیت اجتماعی شکل گرفته است ، داشته باشید . در صورتی که کلاس به چند گروه تقسیم و گزارشهای خود را جداگانه و به نوعی رقابت آمیز ارائه نمایند ، روش مورد پژوهی بیشتر رفتار انسانی را مورد آموزش قرار میدهد .
و: مهارتهای خودتحلیلی
در مباحث مورد پژوهی درباره داوری های ارزشی بیش از داوری های تحلیلی اختلاف به وجود
می آید . مورد پژوهی بحث های مفیدی برای تجزیه و تحلیل ارزشهای شما فراهم میسازد و این به دلیل کثرت معنویات و اخلاقیات است . ممکن است استاد شما عمداً یک مورد خاص را که محور اصلی آن یک موضوع اخلاقی است مطرح کند. این نوع موارد معمولاً مشارکت داغ و فعالتری را به وجود می آورند .
تا وقتی که روش مورد پژوهی مهارتهایی را می آموزد میتواند در دانش نیز سهمی داشته باشد .
اساتید با روشی که آموزش می دهند می توانند مهارتهای معین را به شما بیاموزند . آنها اولویتهای آموزش را می بینند و شما با آگاهی ا ز آنچه برای یاد گرفتن لازم است، احتمالاً تجزیه و تحلیل مورد پژوهی را با غنای تجربی بیشتر انجام خواهید داد . اساتید در روش مورد پژوهی دانشجویان را با پیچیدگی و ابهام وضعیت روبرو نمایند تا یاد بگیرند که چگونه با آنها مقابله کنند و این کار را بدون گرفتن کمک و یا راهنمایی از راه دور انجام دهند. انعطاف پذیر نمودن دانشجویان و دادن وسعت دید به آنها کمک می کند تا به شوکهای ناشی از روش مورد پژوهی غلبه کنند .
بالندگی فردی : ( Individval development )
مشارکت در موردپژوهی ( case study ) چه به صورت بحث باشد و چه به صورت سخنرانی دارای مزایایی است . در این روش شما فرصت دارید با استفاده از تجربه هایی که کسب می کنیدمهارتها و توانایی های خود را بهبود بخشید . یادداشت برداری در مورد پژوهی و سخنرانیهاکاری بس مهم است . در خاتمه باید بگوییم روش موردپژوهی یکی از شیوه های آموزشی جالب و صحیح است . به شرطی که هم سخت کار کنید و هم نهایت استفاده و لذت را از وقت خود ببرید .
مولف : دکتر علی عدل طباطبایی
nedayeazad.comبرگرفته از: